Quy trình kiểm định bình khí nén 6 bước đạt chuẩn

Kiểm định bình khí nén là quy trình bắt buộc, không thể bỏ qua với bất kỳ hệ thống hơi nén nào. Tác vụ này đảm bảo bình luôn vận hành trong ngưỡng an toàn, chịu áp đúng thiết kế và không tiềm ẩn nguy cơ nổ vỡ. Cùng Đặng Gia tìm hiểu về quy trình bắt buộc này ngay nhé.

1. Kiểm định bình khí nén là gì?

Kiểm định bình khí nén chính là quy trình đánh giá, kiểm tra, xác nhận mức độ an toàn kỹ thuật của bình chứa khí nén. Nó được tiến hành trước khi bình đưa vào sử dụng, định kỳ trong quá trình vận hành hoặc sau khi sửa chữa, cải tạo.

Đây không phải là thao tác kiểm tra cảm tính, mà là quy trình kỹ thuật bắt buộc đối với thiết bị chịu áp lực cao. Được thực hiện bởi đơn vị kiểm định đủ năng lực theo quy định pháp luật Việt Nam.

Cốt lõi của kiểm định bình khí nén là đánh giá khả năng chịu áp thực tế của bình so với áp suất thiết kế ban đầu. Thành bình có bị ăn mòn, nứt, biến dạng, mối hàn có đảm bảo, và các chi tiết an toàn như van an toàn, đồng hồ áp suất có hoạt động chính xác.

Bình khí nén tích trữ luồng hơi nén lớn, có áp suất cao. Nếu bình không đạt chuẩn, nguy cơ nổ, rò rỉ hoặc sự cố nghiêm trọng có thể xảy ra, gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Vì vậy, kiểm định không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là hàng rào an toàn bắt buộc trong mọi hệ thống khí nén chuyên nghiệp.

2. Vì sao kiểm định bình khí nén là nguyên tắc bắt buộc sống còn?

Kiểm định bình khí nén không chỉ là quy định, mà là điều kiện tồn tại của vận hành an toàn.

• Ngăn nguy cơ nổ bình do quá áp: Kiểm định giúp xác định giới hạn chịu áp thực tế của bình, kịp thời loại bỏ nguy cơ tích áp vượt ngưỡng an toàn.
• Phát hiện sớm ăn mòn, nứt vỏ: Quá trình kiểm định soi kỹ từng chi tiết kết cấu, phát hiện hao mòn kim loại, nứt ngầm hay biến dạng trước khi chúng trở thành điểm phá hủy.
• Đảm bảo bình chịu áp đúng thiết kế: Kiểm định đối chiếu khả năng chịu lực hiện tại của bình với thông số thiết kế ban đầu, tránh vận hành “lệch chuẩn” đầy rủi ro.
• Tuân thủ quy định pháp luật bắt buộc: Bình khí nén là thiết bị chịu áp lực cao, kiểm định định kỳ là yêu cầu pháp lý không thể né tránh trong môi trường sản xuất.
• Giảm thiểu sự cố dừng máy đột ngột: Phát hiện lỗi sớm giúp xử lý chủ động, hạn chế hỏng hóc bất ngờ gây gián đoạn dây chuyền.
• Bảo vệ hệ thống máy nén khí và thiết bị đầu cuối: Bình đạt chuẩn giúp áp suất ổn định, tránh sốc áp gây hư hại máy nén và thiết bị tiêu thụ khí.
• Kéo dài tuổi thọ bình khí nén: Vận hành trong ngưỡng an toàn giúp kết cấu bình bền hơn, hạn chế xuống cấp nhanh.
• Chủ động kiểm soát rủi ro: Kiểm định biến rủi ro tiềm ẩn thành yếu tố có thể đo lường, kiểm soát và phòng ngừa.
• Tạo nền tảng vận hành bền vững: An toàn ổn định là nền móng để hệ thống khí nén hoạt động lâu dài, hiệu quả.
• Khẳng định trách nhiệm an toàn của doanh nghiệp với người lao động: Thể hiện cam kết bảo vệ con người, tài sản và uy tín doanh nghiệp.

Xem thêm:

Hiểm họa nổ bình hơi máy nén khí và cách phòng tránh

Cách sửa chữa máy nén khí, máy bơm hơi với 10 lỗi thường gặp

3. List tiêu chuẩn kiểm định bình chứa khí nén

Quy chuẩn không chỉ là khung pháp lý, mà còn là thước đo an toàn cho từng bình chịu áp. Do đó, kiểm định bình nén khí phải tuân thủ các tiêu chuẩn sau:

• QCVN 01:2008/BLĐTBXH - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn lao động đối với bình chịu áp lực, quy định điều kiện thiết kế, chế tạo, lắp đặt, sử dụng và kiểm định bình chứa khí nén.
• QTKĐ 07:2016/BLĐTBXH - Quy trình kiểm định kỹ thuật an toàn bình chịu áp lực, hướng dẫn cụ thể các bước kiểm tra hồ sơ, kiểm tra kỹ thuật, thử áp và đánh giá kết quả kiểm định.
• TCVN 8366: 2010 - Tiêu chuẩn về bình chịu áp lực, yêu cầu kỹ thuật an toàn trong lắp đặt, sử dụng, sửa chữa, áp dụng trực tiếp cho bình khí nén trong thực tế vận hành.
• TCVN6155:1996 - Quy định yêu cầu kỹ thuật an toàn đối với bình chịu áp lực trong quá trình chế tạo và sử dụng, làm cơ sở đánh giá khả năng chịu áp của bình.
• TCVN6156:1996 - Tiêu chuẩn về yêu cầu an toàn đối với hệ thống đường ống và thiết bị chịu áp, liên quan chặt chẽ đến bình khí nén trong hệ thống khí nén tổng thể.
• TCVN6008:2010 - Tiêu chuẩn hướng dẫn kiểm tra, thử nghiệm độ bền, độ kín của thiết bị áp lực, dùng làm căn cứ trong thử áp và đánh giá chất lượng bình tích khí nén.

4. Bình khí nén bao lâu kiểm định 1 lần?

Theo quy định hiện hành về kiểm định bình chịu áp lực tại Việt Nam, thời gian kiểm định bình khí nén được quy định rõ trong Thông tư số 54/2016/TT-BLĐTBXH:

Theo đó, kiểm định định kỳ bình khí nén thường là 3 năm/lần. Đây là chu kỳ chuẩn để đảm bảo bình vẫn đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và an toàn sau thời gian sử dụng thực tế.

Với những bình đã sử dụng lâu hoặc chứa môi chất ăn mòn, độc hại, chu kỳ kiểm định ngắn hơn còn được quy định cụ thể. Thường là 2 năm, thậm chí 1 năm/lần đối với bình cũ > 20 năm hoặc chịu tác động của các khí ăn mòn.

Ngoài khoảng thời gian định kỳ, bình khí nén phải kiểm định ngay khi có dấu hiệu hư hỏng, sau sửa chữa, thay đổi vị trí lắp đặt hay theo yêu cầu của NSX để đảm bảo an toàn tối đa.

5. Chi tiết quy trình kiểm định bình chứa khí nén chuẩn kỹ thuật

Toàn bộ quy trình kiểm định bình nén khí được triển khai tuần tự, có kiểm soát thông qua các bước như sau:

5.1 Kiểm tra hồ sơ, lý lịch thiết bị

Bước này nhằm “định danh” bình khí nén, từ nguồn gốc, thông số thiết kế đến lịch sử sử dụng. Hồ sơ đầy đủ và đúng chuẩn là điều kiện tiên quyết để triển khai các bước kiểm định kỹ thuật tiếp theo một cách chính xác.

• Kiểm tra nhà sản xuất, năm sản xuất, xuất xứ.
• Đối chiếu dung tích, áp suất thiết kế, vật liệu chế tạo.
• Rà soát tiêu chuẩn, quy chuẩn đã áp dụng.
• Kiểm tra hồ sơ kiểm định, sửa chữa, cải tạo trước đó.

5.2 Khám xét kỹ thuật trong và ngoài bình

Bước này nhằm đánh giá trực quan tình trạng thực tế của bình sau thời gian vận hành. Mục tiêu là phát hiện sớm các dấu hiệu xuống cấp có thể gây mất an toàn khi bình làm việc dưới áp lực cao. Các chuyên gia sẽ tiến hành các thao tác sau:

• Quan sát bề mặt ngoài: rỉ sét, móp méo, phồng vỏ…
• Kiểm tra bên trong: ăn mòn, rỗ kim loại, cặn bám…
• Đánh giá mối hàn, cổ bình, đáy bình.
• Xác định biến dạng hình học bất thường.

5.3 Thử áp lực, đánh giá độ bền

Đây là bước kiểm chứng khả năng chịu áp thực tế của bình khí nén so với thiết kế ban đầu. Kết quả thử áp phản ánh trực tiếp mức độ an toàn của bình trong điều kiện làm việc khắc nghiệt. Tiến hành các tác vụ thử như sau:

• Thử bền: Tiến hành bằng cách thử thủy lực với nước. Thử thủy lực định kỳ tối đa 6 năm/lần. Với những bình vừa xuất xưởng trong vòng 18 tháng, bảo quản đúng chuẩn, không va đập hay biến dạng thì được miễn thử bền ở trong lần kiểm định đầu.
• Thử áp: Áp suất thử phải cao hơn áp suất làm việc cho phép. Cụ thể, bình tích áp có áp suất làm việc <5 bar: Áp suất thử = 1.5 áp làm việc, nhưng không nhỏ hơn 2 bar. Bình có áp làm việc >5 bar: Áp thử = 1.25 áp làm việc nhưng không nhỏ hơn áp làm việc +3 bar.

5.4 Kiểm tra hệ thống an toàn, đo lường

Hệ thống an toàn đóng vai trò bảo vệ bình khí nén khi xảy ra quá áp. Việc check các thiết bị đo lường và bảo vệ giúp đảm bảo bình luôn được kiểm soát trong giới hạn an toàn. Ở bước này, KTV cần thực hiện các tác vụ sau:

• Kiểm tra van an toàn, check áp suất xả, độ nhạy.
• Đối chiếu độ chuẩn xác của đồng hồ áp suất.
• Check tình trạng rơ le áp, phụ kiện liên quan. Đảm bảo chạy đúng chức năng.
• Kiểm tra hệ thống nối đất, vỏ cách điện, đảm bảo an toàn điện.

5.5 Chạy thử, kiểm tra vận hành

Đây là bước kiểm tra bình nén khí trong điều kiện làm việc thực tế, nơi các yếu tố rung động, áp suất và tải trọng phối hợp đồng thời. Giúp phát hiện lỗi tiềm ẩn mà thử tĩnh không thể hiện rõ.

• Tiến hành kết nối bình với hệ thống máy nén khí và vận hành ở mức áp max cho phép.
• Check rung lắc, tiếng ồn bất thường.
• Đánh giá sự ổn định khi làm việc liên tục.
• Quan sát sự phối hợp với thiết bị đầu cuối.

5.6 Tổng hợp kết quả, giấy kiểm định bình khí nén hợp chuẩn

Bước cuối cùng là kết luận tình trạng an toàn của bình khí nén dựa trên toàn bộ dữ liệu kiểm tra. Kết quả này có giá trị pháp lý, quyết định việc bình được phép tiếp tục sử dụng hay phải khắc phục.

• Tổng hợp lại kết quả của các bước kiểm tra và thử nghiệm.
• Đánh giá bình đạt hoặc không đạt tiêu chuẩn.
• Cấp giấy kiểm định bình khí nén và tem kiểm định nếu đạt.
• Note rõ thời hạn của hiệu lực kiểm định.
• Yêu cầu sửa chữa hoặc dừng sử dụng nếu không đạt.

6. Giá kiểm định bình khí nén bao nhiêu?

Quy định kiểm định bình khí nén nêu rõ, chỉ những tổ chức có thẩm quyền mới có thể tiến hành kiểm định. Trong đó gồm:

• Tổ chức kiểm định được cấp phép trực tiếp bởi Cục An toàn lao động - Bộ LĐTBXH.
• Đơn vị kiểm định trực thuộc Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp - Bộ Công Thương.
• Đơn vị kiểm định do UBND tỉnh, thành phố chỉ định và quản lý trong phạm vi địa phương.

Đơn giá kiểm định bình nén khí đã được quy định rõ trong Thông tư số 41/2016/TT-BLĐTBXH của BLĐTBXH.

Kiểm định bình khí nén là quy trình vô cùng quan trọng. Nó không chỉ thỏa mãn điều kiện pháp lý mà còn là đảm bảo an toàn cho chính con người, hoạt động sản xuất của doanh nghiệp mình.