30 Lỗi máy nén khí trục vít thường gặp và cách xử lý nhanh

Lỗi máy nén khí trục vít lặp đi lặp lại khiến bạn đau đầu tìm kiếm giải pháp khắc phục lâu dài. Hãy cùng Đặng Gia lật mở biểu hiện, nguyên nhân, cách phòng ngừa và các biện pháp khắc phục thần tốc để đảm bảo nguồn khí nén đầu ra chất lượng, tỷ lệ sự cố về mức 0%.

1. Vì sao cần phát hiện sớm lỗi máy nén khí trục vít?

Máy nén khí trục vít đóng vai trò quan trọng trong hệ thống khí nén công nghiệp. Việc kiểm soát và chủ động phát hiện sớm các bất thường sẽ góp phần xây dựng được chiến lược bảo trì tốt, tối ưu nguồn chi phí của doanh nghiệp.

1.1. Tránh gián đoạn dây chuyền sản xuất

Khí nén là nguồn động lực quan trọng để duy trì hoạt động của cánh tay robot, piston, van điều khiển và các thiết bị ngoại vi. Một sự cố dừng máy đột ngột sẽ gây ra hiệu ứng domino khiến toàn bộ nhà máy tê liệt. Phát hiện lỗi từ giai đoạn cảnh báo giúp doanh nghiệp chủ động kế hoạch xử lý vào giờ nghỉ hoặc cuối ca, triệt tiêu rủi ro gián đoạn sản xuất.

1.2. Hạn chế phát sinh chi phí sửa chữa

Kết cấu cơ khí của cụm đầu nén trục vít có độ chính xác cao, các linh kiện được liên kết chặt chẽ và ảnh hưởng trực tiếp lẫn nhau. Chỉ cần lỗi nhỏ ở vòng bi nếu bỏ qua sẽ nhanh chóng dẫn đến lệch tâm trục, phá hủy cặp trục vít làm cháy động cơ. Khi khắc phục lỗi sớm sẽ khoanh vùng và xử lý sự cố ở mức độ nhẹ, ngăn chặn hư hỏng lan rộng.

1.3. Kéo dài tuổi thọ cụm đầu nén

Cụm đầu nén là bộ phận đắt giá nhất, quyết định 80% giá trị của máy khí nén trục vít. Khi phát sinh các dấu hiệu như keo dầu, nhiệt độ tăng cao,... nhưng không được xử lý, trục vít sẽ phải chịu lực ma sát khô cực đại, biến dạng vật liệu.

Tầm soát lỗi sớm đảm bảo hệ thống luôn được bôi trơn và làm mát trong điều kiện lý tưởng. Bảo toàn kết cấu cơ khí và kéo dài tuổi thọ hoạt động của cụm đầu nén.

1.4. Đảm bảo chất lượng khí nén đầu ra

Lỗi hệ thống lọc hoặc sự cố van hằng nhiệt không chỉ giảm áp suất dòng chảy mà còn khiến dầu bôi trơn, hơi nước tràn vào đường ống dẫn khí. Nguồn khí nén đầu ra nhiễm bẩn sẽ phá hủy các linh kiện khí nén của thiết bị đầu cuối, làm tắc nghẽn béc phun.

Duy trì giám sát lỗi sớm là rào chắn bảo vệ chất lượng thành phẩm đầu ra luôn đạt chuẩn.

2. Dấu hiệu nhận biết máy nén khí trục vít đang gặp lỗi

Máy nén khí trục vít thường vận hành ổn định trong thời gian dài, tuy nhiên khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường, thiết bị có thể đang “cảnh báo” nguy cơ hỏng hóc bên trong. Dưới đây là các dấu hiệu dễ dàng nhận thấy nhất.

• Máy phát ra tiếng kêu lạ như va đập, rít mạnh hoặc rung bất thường khi hoạt động.
• Áp suất khí nén tụt nhanh dù máy vẫn chạy liên tục, khí đầu ra yếu hơn bình thường.
• Máy khởi động khó, chạy chập chờn hoặc tự động ngắt giữa quá trình vận hành.
• Nhiệt độ đầu nén tăng cao bất thường, máy nhanh nóng dù hoạt động chưa lâu.
• Dầu bôi trơn bị hao hụt nhanh hoặc xuất hiện tình trạng rò rỉ quanh cụm đầu nén.
• Khí nén đầu ra lẫn nhiều dầu khiến thiết bị sử dụng khí bị bám bẩn, giảm hiệu suất.
• Hệ thống báo lỗi liên tục nhấp nháy hoặc hiển thị mã lỗi trên màn hình điều khiển.
• Máy tiêu thụ điện năng cao hơn bình thường nhưng hiệu suất nén khí lại giảm rõ rệt.
• Có hiện tượng nước đọng nhiều trong bình chứa và đường ống khí nén.
• Lọc gió, lọc dầu nhanh bẩn bất thường khiến lưu lượng khí bị cản trở đáng kể.
• Quạt giải nhiệt hoạt động yếu hoặc không ổn định làm khả năng làm mát giảm mạnh.
• Xuất hiện mùi khét nhẹ, dấu hiệu cảnh báo motor hoặc hệ thống điện đang quá tải.
• Thời gian nạp khí kéo dài hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ vận hành thiết bị.

3. #30+ lỗi máy nén khí trục vít thường gặp và cách xử lý

Để KTV chủ động “bắt bệnh” và xử lý nhanh tại xưởng, dưới đây là toàn bộ hướng dẫn chuyên sâu nguyên nhân và giải pháp khắc phục 30 lỗi máy nén khí trục vít phổ biến.

3.1. Lọc gió máy nén khí bị tắc

Nguyên nhân: Môi trường nhà xưởng nhiều bụi mịn bám dày lên bề mặt màng lọc sau thời gian dài vận hành không bảo dưỡng.

Giải pháp: Tháo lõi lọc gió, dùng khí nén áp lực (<5 bar) thổi sạch từ trong ra ngoài. Nếu màng lọc đã rách hoặc quá hạn (trên 2000 giờ), tiến hành thay mới.

3.2. Lọc dầu máy bị nghẹt

Nguyên nhân: Dầu máy bị bẩn, lẫn mạt kim loại hoặc cặn carbon đóng bám che khuất các khe lọc.

Giải pháp: Thay thế lọc dầu mới ngay lập tức để tránh tình trạng thiếu dầu nuôi cụm đầu nén gây bó cốt trục vít.

3.3. Máy báo lỗi nhiệt độ cao

Nguyên nhân:

• Hệ thống thông gió phòng máy thiết kế sai quy cách, nhiệt độ môi trường vượt mức
• Mức dầu bôi trơn và làm mát trong bình tụt xuống thấp
• Sử dụng nhớt máy kém chất lượng, độ nhớt biến chất nhanh
• Dàn làm mát dầu (két giải nhiệt) bám bụi bẩn đậm đặc hoặc van hằng nhiệt không mở
• Quạt làm mát bị cháy cuộn dây hoặc kẹt cánh

Giải pháp: Vệ sinh khô/ướt dàn trao đổi nhiệt, bổ sung hoặc thay mới dầu chính hãng. Kiểm tra độ thông thoáng phòng máy và sửa chữa quạt làm mát.

3.4. Lọc tách dầu bị tắc

Nguyên nhân: Tuổi thọ sử dụng vượt quá số giờ quy định, nồng độ tạp chất trong dầu cao làm bít các sợi thủy tinh của bộ tách.

Giải pháp: Thay mới lọc tách dầu để hạ áp suất nội bộ, cho phép dòng khí lưu thông trơn tru.

3.5. Máy trục vít bị keo dầu

Nguyên nhân: Sử dụng dầu nhớt không đúng chủng loại, pha trộn các hãng nhớt khác nhau hoặc chạy máy ở nhiệt độ cao liên tục làm dầu bị oxy hóa mạnh, biến chất thành keo đặc.

Giải pháp: Đây là lỗi đặc biệt nghiêm trọng. Thực hiện tháo rời hệ thống, dùng hóa chất súc rửa chuyên dụng để tẩy sạch lớp keo bám trên trục vít và đường ống. Sau đó, xả sạch hoàn toàn trước khi châm dầu mới.

3.6. Tiếng ồn lớn ở đầu nén

Nguyên nhân: Bộ đôi trục vít hoạt động sai lệch biên độ cơ khí đo vòng bi đầu nén bị mòn, dơ, lỏng trục gây va đập. Hoặc phớt motor bị rách làm phần thép cọ xát vào thành piston.

Giải pháp: Dừng máy nén trục vít khẩn cấp, tiến hành tháo đầu nén để thay toàn bộ vòng bi định vị, cân chỉnh lại khe hở thăng bằng giữa 2 trục vít.

3.7. Máy chạy nhưng không lên áp

Nguyên nhân: Van cổ hút (van tiết lưu) bị kẹt không mở khi chuyển sang chế độ có tải. Nguyên nhân sâu xa nhất đó là do mất nguồn điện cấp cho van điện từ, hỏng cuộn coil hoặc cơ cấu chấp hành van bị hở hành trình.

Giải pháp: Kiểm tra nguồn điện cấp và đo thông mạch cuộn dây van điện từ. Tháo cụm van cổ hút để vệ sinh lò xo hoặc gioăng đệm.

3.8. Rung lắc bất thường khi vận hành

Nguyên nhân: Cao su giảm chấn dưới chân đế bị lão hóa, vỡ nứt; các ốc móng định vị bị lỏng hoặc khớp nối giữa motor và đầu nén bị lệch tâm.

Giải pháp: Siết chặt lại toàn bộ hệ thống bulong, căn chỉnh lại độ đồng tâm của khớp nối. Thay thế đệm cao su giảm chấn mới.

3.9. Máy bị lỗi bộ điều khiển

Nguyên nhân: Màn hình PLC bị va đập, chập mạch do độ ẩm xâm nhập, lỏng giắc cắm tín hiệu hoặc xung đột chương trình điều khiển.

Giải pháp: Sấy khô bo mạch, siết chặt lại các giắc cắm tín hiệu. Nếu hỏng mạch cần phải gửi trung tâm dịch vụ để sửa phần cứng hoặc thay mới màn hình mới.

3.10. Máy nén khí bị ngược pha

Nguyên nhân: Xảy ra khi đầu nối nguồn điện lần đầu hoặc sau khi tháo dây nguồn ra bảo dưỡng nhưng đấu lại sai thứ tự pha khiến trục đầu nén quay ngược hướng tính tiến. Lỗi máy nén khí trục vít này cực kỳ nguy hiểm, có thể làm hỏng đầu nén chỉ sau vài giây.

Giải pháp: Đảo vị trí của 2 trong 3 dây pha nguồn cấp đầu vào tại khởi động từ của máy.

3.11. Máy khí nén trục vít bị mất pha

Nguyên nhân: Điện lưới bị mất pha, lỏng cọc đấu nối dây hoặc cháy cầu chì, cháy tiếp điểm khởi động từ khiến động cơ chạy lệch pha và sinh nhiệt cao.

Giải pháp: Dùng đồng hồ vạn năng đo kiểm tra nguồn cấp 3 pha. Siết lại các cọc đấu nối và thay thế thiết bị đóng ngắt nếu bị cháy rỗ tiếp điểm.

3.12. Máy báo lỗi chênh áp cao

Nguyên nhân: Áp suất đo được tại bình dầu và áp suất trên đường ống ra lệch nhau rõ rệt do ruột lọc tách dầu bị nghẹt kín, cản trở dòng khí thoát ra ngoài.

Giải pháp: Thay bộ lọc tách dầu mới để giải phóng áp suất nội bộ bình dầu.

3.13. Van hồi dầu bị tắc

Nguyên nhân: Lỗ nhỏ của van hồi dầu (đường hút dầu thừa đáy lọc tách) bụi bụi bẩn, dị vật bám nghẹt, khiến dầu không thể vận hành tuần hoàn về đầu nén.

Giải pháp: Tháo rời van hồi dầu, dùng dây thép nhỏ kết hợp xăng thơm để súc rửa sạch sẽ viên bi một chiều ở bên trong.

3.14. Dầu lẫn trong khí nén đầu ra

Nguyên nhân: Lọc tách dầu bị rách/quá cũ; đường hồi dầu bị tắc; nhiệt độ máy quá cao làm thủng màng lọc; châm dầu vượt quá vạch giới hạn cho phép hoặc dùng sai chủng loại.

Giải pháp: Thay lọc tách dầu mới, thông tuyến ống hồ dầu, xả bớt lượng dầu thừa về mực tiêu chuẩn.

3.15. Van hằng nhiệt bị hỏng

Nguyên nhân: Lò xo cảm nhiệt của van bị kẹt cơ học hoặc mất khả năng đàn hồi, khiến dầu không thể chuyển hướng lên két làm mát hoặc đi thẳng về đầu nén.

Giải pháp: Tháo kiểm tra cụm van hằng nhiệt, vệ sinh cốt van hoặc thay ruột van mới để điều hòa lại nhiệt độ dầu.

3.16. Nước lẫn trong khí nén

Nguyên nhân: Van xả nước tự động (bẫy nước) ở đáy bình tích hoặc bộ làm mát bị kẹt rác không xả được. Máy sấy khí phụ trợ bị hỏng hoặc nhiệt độ điểm sương không nằm trong dải lý tưởng từ 0 đến 10 độ C.

Giải pháp: Vệ sinh bẫy nước tự động, kiểm tra áp suất ga và block của hệ thống máy sấy khí đi kèm.

3.17. Máy nén khí không khởi động được

Nguyên nhân: Nút dừng khẩn cấp (Emergency) chưa được nhả, hệ thống đang báo lỗi chưa được reset. Rơ le bảo vệ nhảy hoặc máy bị đấu ngược pha ở lần chạy đầu.

Giải pháp: Nhả nút dừng khẩn cấp, kiểm tra mã lỗi hiển thị trên LCD để tiến hành bấm nút Reset xóa lỗi trước khi nhấn Start.

3.18. Mức dầu khí nén thấp hơn tiêu chuẩn

Nguyên nhân: Hao hụt tự nhiên qua thời gian vận hành hoặc có hiện tượng rò rỉ dầu tại các khớp nối đường ống, phớt chặn dầu.

Giải pháp: Kiểm tra, xử lý triệt để các điểm rò rỉ. Tắt máy, xả hết áp suất tồn dư và châm thêm dầu đến vạch giữa của kính thăm dầu.

3.19. Rơ le bảo vệ quá tải khiến máy dừng

Nguyên nhân: Đầu nén bị bó cứng hoặc keo dầu/hỏng bi làm motor không thể quay tự do. Độ cách điện động cơ thấp (<10 MΩ); điện áp lưới bị sụt giảm quá 10% khi máy chạy có tải.

Giải pháp: Thử quay đầu nén bằng tay để kiểm tra độ trơn tru, đo điện áp dòng điện cả 3 pha; siết chặt lại các mối nối tiếp xúc điện. Thay rơ le nhiệt nếu linh kiện bị già hóa, nhảy sai trị số.

3.20. Cảm biến áp suất bị ngắt kết nối

Nguyên nhân: Dây tín hiệu của cảm biến áp suất (PS) bị đứt ngầm, lỏng giắc cắm trên bo mạch điều khiển.

Giải pháp: Ngắt nguồn điện, kiểm tra và đấu nối lại đường dây. Nếu màn hình hiển thị cố định áp suất ở mức 0 Mpa dù máy đang chạy, tiến hành thay cảm biến mới.

3.21. Áp suất đầu ra giảm bất thường

Nguyên nhân: Van điều áp bị sai lệch, van xả áp bị hở hoặc có sự cố rò rỉ, bục vỡ đường ống dẫn khí nén trong nhà xưởng.

Giải pháp: Kiểm tra điều chỉnh lại van điều áp, vá hoặc thay mới đoạn ống khí nén bị rò rỉ.

3.22. Dầu máy nén khí nhanh xuống cấp

Nguyên nhân: Máy vận hành liên tục trong môi trường nhiệt độ cao, thông gió kém. Hệ thống bị lẫn nước ngưng tụ hoặc bụi bật lọt qua lọc gió quá nhiều.

Giải pháp: Hạ nhiệt độ phòng máy, thay thế bộ lọc gió đúng định kỳ và kiểm tra hệ thống thoát nước ngưng tụ của bình dầu.

3.23. Tiêu thụ lượng điện năng quá cao

Nguyên nhân: Hệ thống lọc quá bẩn làm tăng lực cản dòng khí, buộc motor phải tăng công suất hoặc cài đặt thời gian chạy không tải quá dài trước khi ngắt máy.

Giải pháp: Thay thế toàn bộ hệ thống bị nghẹt, tối ưu hóa lại cài đặt thời gian trễ trên bảng điều khiển.

3.24. Áp suất vận hành tăng bất thường

Nguyên nhân: Van tiết lưu (van cổ hút) không đóng kín khi máy chuyển sang chế độ không tải khiến máy liên tục nén khí vượt ngưỡng thiết lập.

Giải pháp: Tháo cụm van hút, thay thế phớt chặn và vệ sinh lò xo điều khiển hành trình đóng mở van.

3.25. Lỗi công tắc tơ 42 và 52

Nguyên nhân: Tiếp điểm của công tắc tơ số 42 (khởi động mạch Sao) hoặc 52 (khởi động mạch Tam giác) bị rỗ do hồ quang điện, lỏng dây đầu nối hoặc cháy cuộn hút.

Giải pháp: Ngắt nguồn điện, kiểm tra siết chặt đầu dây kết nối. Vệ sinh tiếp điểm bằng giấy ráp mịn hoặc thay mới công tắc tơ nếu bộ cơ kẹt hỏng.

3.26. Bình chứa khí tụt áp nhanh

Nguyên nhân: Van một chiều tại đầu ra bình dầu bị hở, rách gioăng cao su hoặc hệ thống van xả đáy bình bị rò khí ra ngoài môi trường.

Giải pháp: Thay phớt/gioăng van 1 chiều, khóa chặt hoặc thay mới van xả đáy nếu bị rơ ren.

3.27. Đèn Alarm nhấp nháy liên tục

Nguyên nhân: Cảnh báo bảo dưỡng định kỳ khi máy chạm mốc thời gian chạy. Ví dụ bộ van hút khí có tải/không tải hoạt động vượt quá 1.000.000 lần cần thay phụ tùng.

Giải pháp: Thực hiện thay thế phụ tùng máy nén khí hao mòn theo cảnh báo. Để xóa đèn Alarm bạn nhấn giữ phím Select đồng thời nhấn phím Reset trên bảng điều khiển.

3.28. Máy nén khí bị ngắt nguồn cảm biến áp suất

Nguyên nhân: Đứt đường dây cấp nguồn 24VDC hoặc đoản mạch tuyến tín hiệu từ bo mạch trung tâm tới cảm biến áp suất.

Giải pháp: Kiểm tra cách điện đường dây, đo điện áp nguồn cấp tại bo mạch, loại bỏ điểm chập và siết chặt giắc kết nối.

3.29. Máy báo lỗi ngắt nguồn cảm biến nhiệt độ 1,2

Nguyên nhân: Đầu dây kết nối cảm biến nhiệt độ TH1 (đầu trục vít) hoặc TH2 (đầu ra bộ làm mát) bị tuột, lỏng. Nếu TH2 đo dưới 30 độ C liên tục, cảm biến đã bị hỏng mạch điện trở.

Giải pháp: Tắt nguồn, vặn chặt cọc đấu dây của TH1/TH2. Thay thế đầu dò cảm biến loại tương thích nếu linh kiện báo sai trị số.

3.30. Dây curoa bị trượt hoặc đứt

Nguyên nhân: Độ căng dây curoa không đạt chuẩn (bị trùng) gây hiện tượng ma sát trượt và phát ra tiếng rít chói tai. Hoặc dây sử dụng quá lâu bị lão hóa, nứt nẻ dẫn tới đứt.

Giải pháp: Điều chỉnh hệ thống ốc tăng bệ máy để kéo căng lại dây curoa. Trong trường hợp dây có vết nứt, tiến hành thay thế đồng bộ cả bộ dây mới để đảm bảo sự cân bằng lực truyền động.

4. Cách phòng tránh lỗi máy nén khí trục vít hiệu quả

Chủ động phòng tránh lỗi máy nén khí trục vít từ sớm sẽ hạn chế hỏng hóc lớn, tiết kiệm chi phí sửa chữa và duy trì hiệu suất khí nén tối ưu cho toàn hệ thống.

• Thay dầu bôi trơn đúng định kỳ để giảm ma sát và bảo vệ cụm đầu nén.
• Vệ sinh lọc gió thường xuyên giúp máy hút khí sạch, tránh bụi bẩn làm giảm hiệu suất nén.
• Kiểm tra lọc dầu, lọc tách dầu định kỳ để hạn chế tình trạng khí lẫn dầu và nóng máy.
• Không vận hành máy quá tải liên tục trong thời gian dài vì dễ gây quá nhiệt và hao mòn nhanh.
• Đặt máy tại khu vực thông thoáng, sạch sẽ nhằm tăng hiệu quả giải nhiệt và hạn chế bụi bẩn xâm nhập.
• Theo dõi áp suất và nhiệt độ vận hành mỗi ngày để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.
• Xả nước đọng trong bình chứa và hệ thống khí nén định kỳ để tránh rỉ sét đường ống.
• Kiểm tra dây curoa, vòng bi và quạt làm mát nhằm đảm bảo các bộ phận luôn hoạt động ổn định.
• Sử dụng nguồn điện ổn định, đúng công suất góp phần hạn chế cháy motor hoặc lỗi hệ thống điều khiển.
• Khởi động và tắt máy đúng quy trình kỹ thuật nhằm tránh sốc tải cho động cơ.
• Không dùng phụ tùng kém chất lượng vì có thể làm giảm tuổi thọ toàn bộ hệ thống nén khí.
• Lập kế hoạch bảo dưỡng tổng thể định kỳ giúp máy luôn duy trì trạng thái vận hành tốt nhất.
• Đào tạo nhân viên sử dụng đúng kỹ thuật để giảm lỗi thao tác và hạn chế sự cố ngoài ý muốn.

5. Khi nào nên gọi thợ sửa chữa máy nén khí trục vít?

Không phải mọi sự cố của máy nén khí trục vít đều có thể tự xử lý tại chỗ. Khi thiết bị xuất hiện những dấu hiệu bất thường kéo dài hoặc liên quan đến hệ thống kỹ thuật phức tạp, việc gọi thợ sửa chữa chuyên nghiệp sẽ tránh hỏng hóc lan rộng.

• Máy phát ra tiếng kêu lớn bất thường kèm rung mạnh dù đã kiểm tra cơ bản.
• Máy liên tục báo lỗi trên màn hình điều khiển nhưng không xác định được nguyên nhân.
• Nhiệt độ đầu nén tăng cao liên tục và không giảm dù đã vệ sinh hệ thống làm mát.
• Áp suất khí nén tụt mạnh, khí đầu ra yếu ảnh hưởng trực tiếp đến thiết bị sử dụng khí.
• Máy bị rò rỉ dầu nhiều quanh cụm đầu nén, đường ống hoặc van khí.
• Motor có dấu hiệu quá tải, phát mùi khét hoặc tự động ngắt khi vận hành.
• Máy khởi động khó, chạy chập chờn hoặc không thể lên tải như bình thường.
• Hệ thống điện điều khiển gặp sự cố như chập chờn, mất nguồn hoặc lỗi cảm biến.
• Đã thay lọc dầu, lọc gió nhưng hiệu suất máy vẫn giảm rõ rệt.
• Máy tiêu thụ điện năng tăng bất thường dù công suất làm việc không thay đổi.
• Xuất hiện dầu trong khí nén hoặc nước đọng quá nhiều trong hệ thống khí.
• Cụm đầu nén nóng nhanh, có dấu hiệu hao mòn hoặc phát tiếng ma sát lớn bên trong.
• Máy đã đến chu kỳ đại tu nhưng chưa được kiểm tra tổng thể bởi KTV chuyên môn.

Đa số các lỗi máy nén khí trục vít đều là hệ quả của việc chậm trễ trong công tác bảo dưỡng định kỳ. Việc nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo và giải pháp sẽ giúp bạn chặn đứng nguy cơ hỏng hóc gây thiệt hại hàng triệu đô.