17+ Cách bảo quản máy ảnh: Đúng chuẩn, Ko lo Bụi, Mốc

Bảo quản máy ảnh chính là nền móng cho chất lượng ảnh và thiết bị lâu dài. Quy cách chuẩn mực cho hình ảnh sắc nét, máy bền lâu. Ngược lại, tiến hành sai sẽ khiến máy nhanh hỏng, nặng chi phí sửa chữa. Bảo quản máy ảnh đúng cách chính là đầu tư trực tiếp cho hiệu quả sử dụng và giá trị thiết bị.

1. Tại sao bảo quản máy ảnh là nguyên tắc bắt buộc với dân chuyên?

Bảo quản máy ảnh là nguyên tắc bắt buộc, quyết định trực tiếp đến chất lượng tác phẩm, hiệu suất làm việc, giá trị thiết bị về lâu dài.

• Giữ chất lượng hình ảnh luôn sắc nét: Bảo quản chuẩn giúp lens trong, không mốc, không ám màu. Nên ảnh luôn đạt độ nét cao, màu sắc trung thực, ổn định theo thời gian.
• Ngăn ẩm mốc, nấm quang học: Chặn đứng độ ẩm, tránh hình thành môi trường lý tưởng cho nấm mốc.
• Bảo vệ cảm biến, bo mạch, linh kiện điện tử: Hơi ẩm và oxy hóa dễ gây chập mạch, lỗi cảm biến. Khi máy được bảo quản tốt, các linh kiện điện tử luôn an toàn, hoạt động ổn định.
• Duy trì độ chính xác cơ học của máy: Màn trập, vòng zoom, vòng lấy nét cần môi trường khô ráo để vận hành chuẩn xác. Bảo quản đúng giúp các bộ phận cơ học luôn mượt mà, không kẹt cứng.
• Kéo dài tuổi thọ máy ảnh và lens: Thiết bị được bảo quản bài bản có thể sử dụng bền bỉ trong nhiều năm.
• Tránh hư hỏng ngầm, lỗi vặt: Nhiều lỗi phát sinh âm thầm từ môi trường bảo quản sai cách. Khi nhận ra thì chi phí sửa chữa thường cao và mất nhiều thời gian.
• Giữ máy luôn sẵn sàng: Máy ảnh được bảo quản tốt ít gặp sự cố bất ngờ. Điều này giúp nhiếp ảnh gia luôn chủ động, không bỏ lỡ khoảnh khắc hay deadline quan trọng.
• Bảo toàn giá trị thiết bị: Máy còn đẹp, hoạt động ổn định sẽ giữ giá cao khi nâng cấp hoặc thanh lý. Đây là lợi thế lớn với dân chuyên thường xuyên đổi thiết bị.
• Tiết kiệm chi phí sửa chữa, thay linh kiện: Chi phí thay cảm biến, lens hay bo mạch đắt đỏ. Bảo quản đúng giúp hạn chế tối đa những khoản chi không cần thiết.

2. List “kẻ thù” gây hư hỏng máy ảnh

2.1 Độ ẩm cao

Độ ẩm cao được xếp #1 BXH “thiên địch” khiến máy ảnh xuống cấp nhanh. Hơi ẩm xâm nhập vào thân máy và lens sẽ tạo điều kiện cho nấm mốc quang học phát triển. Từ đó làm mờ thấu kính, giảm độ nét và biến màu ảnh.

Nguy hiểm hơn, ẩm còn gây oxy hóa bo mạch, chập linh kiện điện tử - những hư hỏng ngầm khó phát hiện sớm nhưng cực kỳ tốn kém khi sửa chữa.

2.2 Bụi bẩn xâm nhập

Bụi mịn dễ lọt vào sensor, khe nút bấm và hệ cơ học bên trong máy ảnh. Lâu ngày, bụi gây trầy xước cảm biến, kẹt vòng zoom, vòng nét, làm giảm độ nhạy của các phím chức năng.

Nếu không được vệ sinh định kỳ, bụi còn kết hợp với hơi ẩm tạo thành mảng bám, đẩy nhanh quá trình hư hỏng thiết bị.

2.3 Va chạm mạnh

Máy ảnh chứa nhiều linh kiện quang học và cơ học chính xác cao, nhạy cảm với va đập. Chỉ một cú rơi hoặc va chạm mạnh cũng có thể làm lệch trục lens, hỏng màn trập, nứt vỡ linh kiện bên trong.

Đây là dạng hư hỏng dễ nhận biết nhưng chi phí sửa chữa thường cao, không thể khôi phục hoàn toàn.

2.4 Nhiệt độ cao hay biến thiên đột ngột

Nhiệt độ cao làm linh kiện điện tử nhanh lão hóa, pin chai nhanh, keo kết dính trong máy bị suy giảm.

Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột khiến hơi nước ngưng tụ bên trong thân máy và ống kính, gây ẩm mốc từ bên trong ra ngoài. Nguyên nhân này khiến máy ảnh hỏng dù bên ngoài vẫn còn mới.

3. List 17 cách bảo quản máy ảnh được các chuyên gia lựa chọn

Phần lớn hư hỏng máy ảnh không đến từ quá trình chụp, mà xuất phát từ khâu bảo quản sai cách. Dưới đây là các phương pháp chuẩn được Đặng Gia tổng hợp, giúp bảo vệ thiết bị toàn diện.

3.1 Bảo quản máy ảnh bằng hộp chống ẩm

Hộp chống ẩm là biện pháp bảo quản máy giá rẻ được nhiều người chọn lựa. Hộp giúp tạo một không gian khép kín, hạn chế hơi ẩm từ môi trường xung quanh để bảo vệ thân máy và ống kính.

Nó thường làm bằng nhựa, nắp có gioăng làm kín. Dung tích trung bình từ 5 - 20 lít, vừa để chứa 1 - 2 body.

Hộp chỉ có chức năng giữ kín, không hiệu chỉnh ẩm nên ngưỡng ẩm là tương đối. Hiệu quả còn phụ thuộc vào chất lượng hộp và cách sử dụng.

3.2 Bảo quản máy ảnh chuyên nghiệp bằng tủ chống ẩm

Tủ chống ẩm được đánh giá là tiêu chuẩn vàng trong bảo quản máy ảnh. Thiết bị này kiểm soát độ ẩm chính xác đến từng %, tạo không gian ẩm ổn định từ 40 - 55%, mức lý tưởng để bảo quản máy ảnh.

Điểm đặc biệt nhất chính là khả năng tự set - cân bằng ẩm nhờ cảm biến. Bạn có thể tự cài mức ẩm cho tủ, tủ auto hút ẩm đến ngưỡng setup, sau đó duy trì ẩm. Khi có biến thiên độ ẩm, tủ tự động hút để đạt ngưỡng chuẩn.

Máy ảnh, lens vì thế mà luôn ở trong điều kiện bảo quản tốt nhất. Tủ giữ ẩm máy ảnh còn rất đa dạng dung tích từ 20 đến cả nghìn lít. Phù hợp cho nhu cầu cá nhân, studio, thương mại, công nghiệp,...

Ngoài máy ảnh, tủ ngăn ẩm còn được dùng để bảo quản cả giấy tờ, linh kiện nhạy ẩm, tài liệu trọng yếu,...

3.3 Tận dụng túi hút ẩm để bảo quản máy ảnh

Túi hút ẩm hoạt động bằng cách hấp thụ hơi nước dư thừa trong không gian kín. Khi đặt đúng vị trí trong túi hoặc hộp đựng, giúp giảm nguy cơ ẩm mốc hiệu quả.

Mọi người thường kết hợp hạt hút ẩm cùng với các hộp giữ ẩm.

Tuy nhiên, chúng cho khả năng giữ ẩm tương đối, và bị suy giảm theo thời gian. Sau một thời gian dùng sẽ no nước, cần sấy khô hoặc thay mới. Nếu không sẽ tác dụng ngược vào các thiết bị.

3.4 Khi không dùng luôn đậy nắp body - nắp lens

Nắp body và nắp lens là lớp phòng vệ đầu tiên chống bụi và hơi ẩm. Việc bỏ quên thao tác này khiến cảm biến và thấu kính tiếp xúc trực tiếp với không khí, tăng nguy cơ bám bụi và nấm. Nó cũng tránh ống kính bị xước hay vô tình chạm vào để lại dấu vân tay.

Ngay khi không chụp ảnh hãy đậy nắp lại. Thói quen nhỏ này được các kỹ thuật viên đánh giá cực kỳ quan trọng.

3.5 Tháo pin, thẻ nhớ khỏi máy khi không dùng

Viên pin để lâu trong thân máy có thể xảy ra hiện tượng rò điện, phồng pin, gây hỏng bo mạch. Thẻ nhớ để trong máy lâu ngày cũng dễ phát sinh lỗi.

Việc tháo rời pin và thẻ nhớ khi không dùng sẽ giúp tăng độ an toàn, kéo dài tuổi thọ linh kiện.

3.6 Sử dụng túi, balo chống sốc để tránh va đập

Máy ảnh chứa hệ thống quang học và cơ khí có độ chính xác cao. Việc sử dụng túi chứa không đúng có thể gây va đập, tác dụng lực không đúng lên kết cấu máy.

Túi và balo chống sốc chuyên dụng giúp hấp thụ lực tác động khi di chuyển. Giảm nguy cơ lệch trục lens, hỏng màn trập hoặc nứt linh kiện bên trong.

3.7 Tránh nước, lau khô máy ngay khi tiếp xúc nước

Nước là kẻ thù trực diện và nguy hiểm nhất của máy ảnh. Khi xâm nhập qua khe nút bấm, cổng kết nối hoặc ron cao su, đều có thể gây chập mạch, oxy hóa bo mạch và làm chết linh kiện điện tử.

Nguy hiểm hơn, nhiều hư hỏng do nước không xuất hiện ngay mà phát tác sau vài tuần hoặc vài tháng.

Nếu máy ảnh tiếp xúc nước, cần lau khô ngay lập tức, tháo pin, thẻ nhớ và làm khô trong môi trường kiểm soát ẩm. Việc để máy “tự khô” trong không khí ẩm là sai lầm nghiêm trọng, vì hơi nước sẽ lan sâu vào bên trong.

3.8 Hạn chế thay lens ngoài trời

Mỗi lần thay lens, cảm biến máy ảnh gần như bị phơi trần trước môi trường. Ngoài trời, bụi mịn, gió, độ ẩm và vi sinh vật có thể xâm nhập trực tiếp vào buồng cảm biến chỉ trong vài giây. Đây là nguyên nhân phổ biến gây đốm ảnh, bẩn cảm biến, nấm mốc bên trong body.

Các chuyên gia luôn khuyến nghị thay lens trong không gian kín, ít bụi, khô ráo và thao tác nhanh gọn. Nếu buộc phải thay ngoài trời, cần quay miệng body xuống dưới để hạn chế bụi rơi vào.

3.9 Tiến hành kích hoạt máy định kỳ nếu lâu không dùng

Máy ảnh để lâu không dùng không đồng nghĩa là an toàn. Ngược lại, linh kiện điện tử và cơ học có thể bị ẩm mạch, kẹt màn trập, cứng vòng zoom hoặc suy giảm pin CMOS. Các kỹ thuật viên xác nhận nhiều lỗi nặng phát sinh do máy bị “đóng băng” quá lâu.

Việc kích hoạt máy định kỳ, bật nguồn, chụp thử vài tấm giúp hệ thống điện và cơ học vận hành trở lại. Đây là thói quen được hãng khuyến nghị, đặc biệt với máy ảnh cao cấp.

3.10 Tránh nắng nóng trực tiếp quá lâu

Nhiệt độ cao làm pin chai nhanh, màn hình xuống cấp và cảm biến lão hóa sớm. Khi máy ảnh bị phơi nắng lâu, nhiệt tích tụ bên trong có thể làm suy giảm hiệu suất điện tử, keo kết dính linh kiện. Để máy trong ô tô đóng kín dưới nắng là tình huống cực kỳ nguy hiểm.

Các hãng đều cảnh báo không để máy ảnh tiếp xúc nắng nóng kéo dài. Dân chuyên hiểu rằng kiểm soát nhiệt độ không chỉ giúp máy bền hơn mà còn giữ độ ổn định màu sắc, độ chính xác cảm biến trong thời gian dài.

3.11 Vệ sinh máy ảnh đúng cách thường xuyên

Bụi, dầu và mồ hôi tích tụ lâu ngày sẽ phá hủy lớp phủ chống phản xạ trên lens, làm giảm độ nhạy nút bấm. Tuy nhiên, vệ sinh sai cách còn nguy hiểm hơn không vệ sinh.

Vệ sinh định kỳ đúng kỹ thuật giúp máy sạch, hoạt động mượt. Các hãng chỉ khuyến nghị dùng khăn microfiber, dung dịch chuyên dụng và bóng thổi đúng chuẩn.

Nếu không có kinh nghiệm thì nên mang máy đến các trung tâm uy tín, không nên tự ý tháo rời để vệ sinh.

3.12 Thao tác tắt máy đúng cách

Tắt máy đúng trình tự giúp cảm biến, màn trập và bộ xử lý về trạng thái an toàn. Việc tháo pin hoặc ngắt nguồn đột ngột có thể gây lỗi phần mềm, hỏng dữ liệu và ảnh hưởng linh kiện điện tử.

Bạn cần dừng hoàn toàn thao tác, chờ máy ghi xong dữ liệu vào thẻ nhớ. Sau đó, mới nhấn OFF, chờ máy tắt hoàn toàn mới tháo pin/thẻ nhớ nếu lâu không dùng. Không tháo pin khi máy đang chạy, không tắt máy khi đang chụp,...

3.13 Thường xuyên làm sạch túi đựng

Túi đựng bẩn, ẩm chính là “ổ phát tán” bụi và hơi nước quay ngược vào máy ảnh. Nhiều trường hợp mốc lens xuất phát từ túi đựng ẩm mốc mà người dùng không để ý.

Làm sạch, phơi khô và thay túi hút ẩm định kỳ giúp môi trường bảo quản luôn an toàn. Dân chuyên coi túi đựng là 1 phần của hệ sinh thái bảo quản, không phải vật chứa đơn thuần.

3.14 Nên dùng dây đeo máy ảnh

Rơi rớt là nguyên nhân gây hư hỏng nặng và tức thì. Dây đeo là phương pháp giúp phòng ngừa rủi ro vật lý lên máy. Giúp giảm nguy cơ tuột tay khi thao tác nhanh, chụp lâu hoặc di chuyển liên tục.

Các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp luôn coi dây đeo là thiết bị bảo hộ bắt buộc, không phải phụ kiện trang trí.

3.15 Không dùng tay chạm vào thấu kính

Không ít người vô ý chạm tay vào lens, những vết mờ nhỏ không hề vô hại đâu nhé. Dấu vân tay chứa dầu và axit nhẹ, có thể ăn mòn lớp phủ lens theo thời gian.

Ngoài ra, việc lau dấu vân tay nhiều lần còn làm tăng nguy cơ trầy xước lens.

Tránh chạm tay trực tiếp giúp lens luôn trong, giữ chất lượng quang học lâu dài.

3.16 Kích hoạt chế độ tự lau cảm biến

Hiện nay nhiều máy ảnh đều có tích hợp tính năng Sensor Cleaning - làm sạch cảm biến. Đây là chế độ rung - lắc nhẹ cảm biến khi bật tắt máy để rũ bụi mịn mà không cần phải tháo máy.

Chúng thường có sẵn trong Menu Set-up với tùy chọn là "Auto cleaning" hoặc "Clean now". Chỉ cần chọn và phần còn lại cứ để máy lo.

3.17 Sắp xếp máy ảnh đúng cách

Sắp xếp máy ảnh và lens đúng vị trí giúp tránh va chạm ngầm, biến dạng và dễ kiểm soát tình trạng thiết bị. Lens đặt đứng, body cố định, không chồng ép là nguyên tắc cơ bản.

Cách sắp xếp khoa học không chỉ bảo vệ máy mà còn tối ưu tốc độ tác nghiệp - yếu tố sống còn với dân chuyên.

Bảo quản máy ảnh chính là chìa khóa vàng để gìn giữ chất lượng máy lâu dài. Đầu tư ngay tủ chống ẩm, sử dụng đúng quy chuẩn,... để thiết bị của bạn tránh hư hao.